Eimdwang lijmdwang. Wat bedoelen ze eigenlijk met rijmdwang? Want natuurlijk dwingt rijm. Daarvoor is het rijm en niet bandeloos. Rijm dwingt en metrum dwingt, van nature. Uit de aard der zaak. Ipso facto.
Maar ze bedoelen dat het rijmwoord of de rijmende regel er met de haren bijgesleept lijkt. Dat het plotseling wijst op het kunstmatige van het gedicht. Illusie verstoord. En mensen houden van illusies. Afspraken. Het stilzwijgende contract tussen lezer en schrijver. De suspensoria van het ongeloof.

En toen je klein was, weet je nog, daar zong en neuriede je toch ook liedjes die allemaal op één klank eindigden en hoe gekker hoe beter? Dus wat kan er dan possibly mis zijn met rijmdwang? En ik dacht: laat ik mezelf eens ongelofelijk in een rijmdwangmatisch keurslijf persen. Iets maken dat er in zijn geheel met de haren bijgesleept lijkt. Never mind ergens een rijmwoord. Gewoon alles. Dat zal ze leren. En als rijmklank kies ik (ogen dicht, rijmwoordenboek open en prikken maar): oek!

Heel fraai. Heel mooi. Heel rijk. Maar dan wel eenlettergrepig, de eind-oek, want anders dreigt het een verhaal te worden. Of grappig bedoeld. Of een stijloefening. En dat moeten we niet hebben. En ik begon meteen met een intuinertje:

Oek oek oek, al wie braaf is krijgt geen …

Als je automatisch koek aanvult: o ja, krijg je dan geen koek als je braaf bent?

Hm. Dat kan sterker. Ongerijmder maar dan dus wel gerijmd. Als het ware. What about een snoek met een boek? Dakkoord. Ganeme. Loos.

De snoek en het boek

Er was een snoek,
      een dikke snoek,
die las een boek,
      een heel dik boek,
en in dat boek,
      dat dikke boek
daar was een snoek,
      een dikke snoek,
die las een boek,
      een heel dik boek,
en in dat boek,
      dat dikke boek,
daar AT die snoek,
      die dikke snoek,
die AT dat boek,
      dat dikke boek,
      hij at het op als KOEK!
Toen was dat boek,
      dat dikke boek
voor altijd zoek,
      en moest die snoek,
die dikke snoek,
      hup in de hoek,
want het is helemaal niet goed om boeken te eten!

Quizvraag na afloop: wat gebeurt er eigenlijk met de lezende snoek uit het begin? Eet die ook het boek en moet dan in de hoek? Of leert hij van het lot van de snoek uit het boek dat het niet goed is om dikke boeken te eten en doet het dan maar niet? Daar moet ik nog over nadenken. Niet dat het veel uitmaakt, maar toch. Misschien moet er nog een vervolg komen. En een vervolg op een vervolg. Enzovoort. Ik voorzie Homerische epen.

—
De illustraties zijn van Tatjana Mavrina die een Russisch volksverhaal illustreerde (de Russische uitgave en de Nederlandse), en de oek (alleen de eenlettergrepigen) uit de meest recente Jaap Bakker.