Gepubliceerd op: vrijdag 11 oktober 2019

Nobelprijs Literatuur 2019 voor Peter Handke – een ontwikkeling

HANDKEcover1969

Peter-handke

 

 

 

 

 

 

 

 

 
1.  Uit Die Innenwelt der Außenwelt der Innenwelt (gedicht 31, Suhrkamp Verlag, Frankfurt a.M., 1969)HANDKEDasitztetwasaufdemPapier

 

 

 

 

 

2.  Over Op een donkere nacht verliet ik mijn stille huis. Vert. Hans Hom. (De Prom, Baarn, 2000. 189 p.)

Aan de rand van Salzburg, ingeklemd tussen transportlinies, ligt Taxham, een plaatsje waar haast niets gebeurt. De apotheker van het dorp leidt een voorspelbaar, zij het niet rimpelloos bestaan. Hij leeft alleen nog onder één dak met zijn vrouw, zijn zoon is verstoten, zijn dochter reist in de zomer naar verre bestemmingen. Twee eigenaardigheden kenmerken hem: hij koestert een hartstocht voor paddenstoelen en leest in zijn vrije tijd middeleeuwse ridderepen.

Zijn eigenlijke geschiedenis begint als hij een vreemde klap krijgt tijdens een regenwandeling in het bos. “En ik bespeurde van binnen een eigenaardige vreugde, of was het dankbaarheid, of was het geestdrift? Nu was het goed. Het gevecht kon beginnen.” Zijn omgeving lijkt veranderd; hij is met stomheid geslagen. Hij trekt met twee reisgezellen, een gewezen sportheld en een ooit bekend dichter, met de auto de grens over, verzeilt in een dorp waar het feest van Maria-Hemelvaart wordt gevierd en wordt er ’s nachts toegetakeld door de weduwe bij wie ze overnachten.

Ze zetten hun reis voort door passen en tunnels tot in het Spaanse Santa Fe aan de rand van de steppe. Tijdens de feestnacht daar ontmoet hij vertrouwde personages als in een droom, doolt door de stad op zoek naar de vrouw die hem heeft gepijnigd. Hij stuurt zijn twee medereizigers naar huis en loopt de steppe in, klaar voor ervaringen die zijn leven zullen tekenen.

De titel van Handkes roman verwijst naar een beroemd mystiek gedicht van Sint-Jan van het Kruis. Wat de apotheker meemaakt, is niet bepaald religieus van aard, maar heeft toch veel weg van een woestijnervaring waar je gelouterd uit tevoorschijn komt. Een vrouw die hij op zijn dooltocht ontmoet, zegt hem: “Je bent aan de grenzen van de wereld geraakt, vriend. En je loopt gevaar voorbij de grenzen van de wereld te geraken. Daarom zul je een poging doen om opnieuw tot spreken te komen, om opnieuw woorden te vinden, om opnieuw zinnen te vormen, luidop, of tenminste stemhebbend.”

Ook Op een donkere nacht verliet ik mijn stille huis balanceert tussen een melancholische en zelfs neerslachtige berusting in de nietszeggendheid van de wereld en een geestdriftig verlangen naar contact met de werkelijkheid die ontsnapt aan de moderne rationaliteit. De kronkelende en tastende zinsbouw, een stijl die niet vrij is van pedanterie en de soms aanstellerige gedachten maken dit boek moeilijk leesbaar en af en toe irritant. Toch kan de weerbarstigheid van dit verhaal lezers die behoefte hebben aan onthaasting en zelf-bezinning fascineren.

Over de auteur

- is criticus en literair vertaler: recentelijk Ann Cotten, Alle zwanen heten Reinhard en andere gedichten (2011), Spiel auf Leben und Tod. Die Auferstehung des Konrad Bayer (Schreibheft 79/2012), Norbert Hummelt, Geen veerman, geen Styx (2014, met Jan Baeke), Marion Poschmann, Landschap van wilde geruchten. Gedichten (2015), Konrad Bayer, idioot (2015), Konrad Bayer, de peer en ander proza (2017), Ernst Jandl, poëzieklysma (2017), Jean Paul, Gedachtegewemel (2018), Georg Heym, De gek (2019)